Sıkça Sorulan Sorular
1. Karadeliklerin oluşumu ve boyutu nasıldır?
"Bilimde cevaplar kesin olmaz veya kesin olur gibi değil de belirli koşullarda olmaz şeklindedir. Örneğin erken evrende belirli koşullar altında ilkel karadelikler denilen, yıldız çökmesi ile oluşan karadeliklerden çok daha farklı karadelikler oluşabilir. " Dr. Gizem Şengör, Boğaziçi Üniversitesi
2. Yıldızlar sadece aydınlatmaya mı yarar?
"Yıldızlar çok büyük ve sıcak gaz toplarıdır. Yıldızların merkezinde bulunan çekirdek çok sıcaktır. Çekirdekten kaynaklanan ısı yıldızın yüzeyine ulaşır ve buradan da ısı, ışık ve gözle göremediğimiz başka enerji çeşitleri olarak çevreye yayılır. Bizim hem ısı hem de ışık kaynağımız olan Güneş de bir yıldızdır. Ayrıca yıldızların evrende şöyle önemli bir işlevi var. Bir çeşit fabrika gibiler. Elementleri çevremizde gördüğümüz her şeyi oluşturan bileşenler olarak düşünebilirsiniz. Bunların neredeyse tamamı yıldızların içinde oluşmuş. Yani bizi ve çevremizde gördüğümüz şeyleri oluşturan maddenin çoğu bir zamanlar bir yıldızın içindeymiş." Uzay Farkındalığı Eğitim Destek Ofisi Direktörü Alp Akoğlu
3. Uzayda yıldızlar nasıl asılı kalıyorlar?
"Evrenin her yerinde kütle çekimi var. Kütle çekiminden kaçamazsınız. Kütle çekim kuvveti uzayda da var. Dünya Güneş’in etrafında dönüyor çünkü kütle çekim kuvveti var. Peki Güneş Sistemi’nin etrafında döndüğü bir şey var mı? Evet çünkü Samanyolu Galaksisi’nin merkezindeki karadeliğin etrafında her şey dönüyor. Yani hiçbir şey asılı kalmıyor, karadeliğin kütle çekim kuvveti altında dönmüş oluyor. Ama biz bu olayları çok fazla algılayamıyoruz çünkü bunlar çok yavaş olan olaylardır." Prof. Dr. Burçin Ünlü, Boğaziçi Üniversitesi
1. Bebeklerin erken teşhis ile genlerinin değiştirilme ihtimali var mı?
"Teşhis çok erken yapılırsa genlerin değiştirilme ihtimali var. Biraz da hastalığa bağlı. Örneğin SMA hastalığında bir tedavi var. Bu tedaviye gen terapisi diyoruz. SMA hastalarında hangi genin bozuk olduğunu biliyoruz ve bunu düzeltmeye çalışıyoruz. Hastaya ‘ilaç’ olarak genin düzgün halini, bir DNA parçası olarak veriyoruz. Tedavi ne kadar erken uygulanırsa o kadar iyi. Erken embriyolarda bebek doğmadan önce böyle tedaviler uygulamak ve örneğin ‘mavi gözlü bebeğim olsun’ diye yapılamaz. Bunlar etik değil. Sadece hastalıkları tedavi etmek için çalışmalar yapabiliyoruz." Prof Dr. Arzu Çelik, Boğaziçi Üniversitesi
2. Down Sendromlu bireylerde neden 47 kromozom vardır?
"Hücre bölünmesi sırasında kromozomlar hücreler tarafından paylaşılıyor. Ama bazen bazı sorunlar yüzünden tam olarak eşit paylaşılmamış olabiliyorlar. Down sendromunda da özel olarak 21. kromozomda bir fazlalık oluyor. Yani 21. kromozom aslında 2 tane olması gerekirken 3 tane oluyor ve Down sendromu hastalığı ortaya çıkıyor. Down sendromu dışında başka bazı hastalıklar da var. Her zaman 21. kromozom olmasına gerek yok. Mesela 13. kromozom olduğunda da başka hastalık ortaya çıkabiliyor. Yani tamamen hücre bölünmesi sırasındaki hatalar ve yanlışlardan dolayı diyebiliriz. Ama hamilelikte hem embriyo üzerinden hem genetik testlerle bakılarak böyle bir sorun olup olmadığı anlaşılabiliyor." Dr. Şükrü Anıl Doğan, Boğaziçi Üniversitesi
